Een gezonde spijsvertering is de basis voor productieve en gezonde melkkoeien. Maar hoe kun je beoordelen of het voer echt optimaal werkt?
Een beproefd hulpmiddel in de praktijk is het wassen en evalueren van feces. Deze methode helpt om de verteerbaarheid van het voer in beeld te brengen en zwakke punten in het rantsoen in een vroeg stadium te identificeren.
Waarom het de moeite waard is om naar de uitwerpselen te kijken
Vertering bij koeien is een complex proces. Vezels worden afgebroken door micro-organismen in de pens voordat de voedingsstoffen worden opgenomen in de rest van het spijsverteringskanaal.
Als de spijsvertering niet optimaal werkt, kan dit verschillende gevolgen hebben:
- lagere melkgift
- Slechtere voerbenutting
- Verhoogde metabolische stress
- economische verliezen
- Gezondheidsproblemen in de portefeuille
De uitwerpselen geven waardevolle informatie – ze laten zien hoe goed het voer daadwerkelijk wordt gebruikt.
Wat betekent “ontlasting wassen”?
Bij het wassen van feces wordt een fecesmonster door een zeef met water gespoeld.
Het doel is om onverteerde voedselbestanddelen zichtbaar te maken.
Typische residuen in de zeef kunnen zijn
- Onverteerde granen (bijv. maïs of granen)
- Grove of onverteerde vezelresten
- Slijm of andere resten
Deze residuen geven aan of het voer voldoende is afgebroken of dat er aanpassingen nodig zijn.
Hoe je ontlasting correct beoordeelt
Naast wassen speelt ook visuele beoordeling een belangrijke rol.
Bijzondere aandacht wordt besteed aan de volgende punten:
1️⃣ Consistentie
De ontlasting mag niet te vloeibaar of te vast zijn.
Een gemiddelde, (haver)papperige consistentie wordt als optimaal beschouwd.
Opmerkingen:
- te mager → te energierijk, laag gestructureerd rantsoen met te veel ruw eiwit
- te stevig → te weinig wateropname, te veel structuur of te weinig in de pens beschikbaar eiwit/oplosbaar zetmeel
2️⃣ Structuur
Er mogen slechts enkele onverteerde deeltjes zichtbaar zijn in de ontlasting.
Afwijkingen kunnen zijn:
- Volle granen → onvoldoende verwerking van het voer
- lange vezels → onvolledige vertering, onbalans in structuur, eiwit en energie in het rantsoen
- Veel zeer kleine vezels → Gebrek aan structureel effectieve vezels
3️⃣ Kleur
De kleur hangt af van het voedsel, maar moet uniform zijn.
Afwijkingen kunnen wijzen op
- Voedingsproblemen
- Spijsverteringsstoornissen
- Metabole spanningen
4️⃣ Geur
Een zeer doordringende of ongebruikelijke geur kan duiden op malfermentatie of spijsverteringsproblemen.
Wat zegt het wassen van uitwerpselen over voeding?
De resultaten laten direct zien of het rantsoen optimaal wordt benut.
Mogelijke bevindingen:
- Voer is niet voldoende versnipperd
- Structuur van het rantsoen klopt niet
- Zetmeel wordt niet volledig gebruikt
- De pensfunctie is verstoord
- Aanpassingen aan de voeding zijn nodig
Door regelmatige controles kunnen problemen vroegtijdig worden herkend en gericht worden verholpen.
Praktische tip: Regelmaat brengt zekerheid
Een eenmalige blik op de ontlasting kan nuttig zijn,maar
regelmatige controles geven de meest betrouwbare resultaten.
Het wassen van uitwerpselen is bijzonder nuttig:
- met voerveranderingen
- na silowissel
- in geval van verminderde prestaties
- in geval van gezondheidsproblemen
- om het rantsoen te optimaliseren
Dit verbetert zichtbaar de spijsvertering en voeding op de lange termijn.
Conclusie
De spijsvertering van de koe is bepalend voor de prestaties, gezondheid en winstgevendheid op het bedrijf.
Het wassen en evalueren van mest is een ongecompliceerde maar uiterst effectieve methode om de voederconversie in beeld te brengen en het rantsoen gericht te optimaliseren.
Als je regelmatig kijkt, herken je problemen in een vroeg stadium en kun je op tijd ingrijpen.
